یکی از چالشهای همیشگی در آشپزخانه، انتخاب سایز قابلمه مناسب است. اگر قابلمه خیلی بزرگ باشد، غذا ته میگیرد و شستن آن دشوار است؛ اگر هم خیلی کوچک باشد، مواد غذایی سرریز میشود و پخت یکنواخت نخواهید داشت. دانستن اینکه برای هر تعداد مهمان یا اعضای خانواده دقیقاً به چه ابعادی نیاز دارید، کلید یک آشپزی راحت و اقتصادی است.
در این مقاله کاربردی، به شما کمک میکنیم تا بر اساس تعداد نفرات و حجم پخت، بهترین انتخاب را داشته باشید و بودجه خود را صرف سایزهای غیرضروری نکنید.
برآورد حجم پخت براساس نفرات (۲، ۴، ۶ نفر و بیشتر)
اولین قدم در انتخاب سایز قابلمه مناسب، شناخت “قانون لیتر به نفر” است. به طور کلی برای خوراکهای خورشتی، هر نفر حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیلیتر حجم نیاز دارد. اما در ایران که پخت برنج (پلو) رایج است، معیار ما “قطر دهانه قابلمه” به سانتیمتر است.
- زوجهای جوان (۲ نفر): قابلمه سایز ۱۶ تا ۲۰ سانتیمتر. این سایز برای پخت ۱ تا ۲ پیمانه برنج یا گرم کردن خورش عالی است.
- خانوادههای کوچک (۳ تا ۴ نفر): قابلمه سایز ۲۲ تا ۲۴ سانتیمتر. استانداردترین سایز برای سایز قابلمه خانواده ۴ نفره همین بازه است که برای پخت ۳ تا ۴ پیمانه برنج مناسب است.
- خانوادههای متوسط و مهمانی (۶ تا ۸ نفر): قابلمه سایز ۲۶ تا ۲۸ سانتیمتر. اگر اهل مهمانیهای آخر هفته هستید، حتماً به یک نمونه سایز ۲۸ نیاز دارید.
- جمعیت زیاد (۱۰ نفر به بالا): سایز ۳۰ و ۳۲ سانتیمتر.
نکته مهم: اگر قصد خرید قابلمههای سایز بزرگ برای مهمانی را دارید، حتماً مقاله تعداد پارچه سرویس قابلمه را بخوانید تا بدانید سرویسهای چند پارچه شامل این سایزها میشوند.
سایزبندی رایج (قابلمه ۱ تا ۷ لیتر و کاربردها)
اعداد روی جعبه قابلمهها (مانند ۲۰، ۲۴، ۲۸) نشاندهنده قطر دهانه هستند، اما دانستن حجم داخلی آنها (لیتر) دید دقیقتری به شما میدهد:
| سایز (قطر) | حجم تقریبی | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| ۱۶ تا ۱۸ سانتیمتر | ۱ تا ۲ لیتر | شیرجوش، سس، غذای نوزاد، گرم کردن غذای تکنفر |
| ۲۰ تا ۲۲ سانتیمتر | ۲.۵ تا ۳.۵ لیتر | خورش برای ۴ نفر، سوپ، برنج ۲-۳ پیمانه |
| ۲۴ تا ۲۶ سانتیمتر | ۴ تا ۵.۵ لیتر | ماکارونی، خورش برای ۶ نفر، برنج ۴-۵ پیمانه |
| ۲۸ تا ۳۲ سانتیمتر | ۶ تا ۸+ لیتر | آبگوشت، آش، پلو برای مهمانی ۸-۱۰ نفر |
برای مشاهده تنوع سایزها در برندهای معتبر، پیشنهاد میکنیم نگاهی به محصولات قابلمه سایز ۲۰ فورته و تابه سایز ۲۴ بیندازید.
استراتژی خرید: ست قابلمه (Set) یا تکی؟
آیا خرید یک ست قابلمه اقتصادی بهتر است یا جمعآوری سایزهای مختلف به صورت جداگانه؟ پاسخ به “نیاز و فضای شما” بستگی دارد.
مزایای خرید ست کامل
خرید ست معمولاً مقرونبهصرفهتر از خرید تکی تمام قطعات است. همچنین یکپارچگی ظاهری آشپزخانه شما حفظ میشود. ستهای رایج معمولاً شامل سایزهای ۲۰، ۲۴ و ۲۸ هستند که نیازهای ۹۰٪ خانوادهها را پوشش میدهند.
مزایای خرید تکی (Mix & Match)
اگر آشپز حرفهای هستید، شاید ترجیح دهید قابلمه خورش را از جنس چدن و قابلمه برنج را از جنس تفلون یا گرانیت انتخاب کنید. خرید تکی به شما اجازه میدهد دقیقاً سایزهایی را که زیاد استفاده میکنید (مثلاً دو عدد سایز ۲۴) تهیه کنید.
برای آشنایی با جنسهای مختلف قبل از خرید تکی، راهنمای لیست انواع جنس قابلمه را مطالعه کنید.
نکات صرفهجویی فضا و همپوشانی سایزها
یکی از اشتباهات رایج، خرید سایزهای بسیار نزدیک به هم است (مثلاً خرید همزمان سایز ۲۲ و ۲۴). این دو سایز تقریباً کارایی مشابهی دارند و فقط فضای کابینت شما را اشغال میکنند.
فرمول طلایی همپوشانی: سعی کنید بین سایز قابلمههایتان حداقل ۴ سانتیمتر فاصله باشد (مثلاً ست ۲۰، ۲۴، ۲۸). این کار باعث میشود قابلمهها راحتتر داخل هم قرار بگیرند (Nesting) و فضای کمتری اشغال کنند.
انتخاب درپوش و عمق مناسب برای خورش و پاستا
علاوه بر قطر، “عمق” قابلمه نیز در حجم مناسب خورش و کیفیت پخت تأثیرگذار است:
- قابلمههای دیواره بلند (Stockpot): مناسب برای سوپ، آش، آبگوشت و جوشاندن ماکارونی. این مدلها از تبخیر سریع آب جلوگیری میکنند.
- قابلمههای دیواره کوتاه (Casserole): ایدهآل برای دم کردن برنج و انواع پلوهای مخلوط ایرانی، زیرا سطح وسیعتری برای تهدیگ ایجاد میکنند و بخار بهتر در میان دانههای برنج میپیچد.
- درپوش: درپوشهای شیشهای سوپاپدار بهترین گزینه هستند زیرا بدون برداشتن درب، میتوانید مراحل پخت را ببینید و از هدر رفتن حرارت جلوگیری کنید.
اگر به دنبال برندهایی هستید که تمام این استانداردها را رعایت کرده باشند، پیشنهاد میکنیم سری به مقاله بهترین مارک سرویس قابلمه بزنید.
منابع و مطالعه بیشتر (References)
اطلاعات فنی مربوط به سایز و حجمها با استناد به استانداردهای بینالمللی آشپزی تدوین شده است:
- Serious Eats: راهنمای خرید و سایزبندی ظروف پخت و پز
- The Spruce Eats: جدول تبدیل سایز و حجم قابلمهها
